Zgodnie z art. 46. ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej (...) w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rozwoju regionalnego prowadzi współpracę transgraniczną i przygraniczną w zakresie zagospodarowania przestrzennego.
Rzeczpospolita Polska, jako pierwsza w Europie Środkowej i Wschodniej, ratyfikowała w 1993r. Europejską Ramową Konwencje o współpracy transgranicznej między wspólnotami i władzami terytorialnymi oraz Europejską Kartą Samorządu Terytorialnego. Dała również wyraz otwartości na wszelkie formy współpracy transgranicznej i międzynarodowej współpracy międzyregionalnej, upatrując w tym szansę dla aktywizacji regionów przygranicznych.

Najwcześniej zapoczątkowano współpracę z Republiką Federalną Niemiec. Stała się ona później wzorcowym modelem współpracy z innymi partnerami. Współpracę międzynarodowa w zakresie planowania przestrzennego na pograniczu polsko-niemieckim rozpoczęła resortowa Polsko-Niemiecka Komisja Gospodarki Przestrzennej.

Współpraca polsko-słowacka w dziedzinie zagospodarowania przestrzennego obszarów przygranicznych odbywa się w ramach Grupy Roboczej ds. planowania przestrzennego i budownictwa.

Podstawę prawną polsko-ukraińskiej współpracy w zakresie gospodarki przestrzennej stanowi umowa o współpracy między Ministerstwem Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa RP a Państwowym Komitetem Ukrainy ds. Urbanistyki i Architektury, podpisana w 1996 roku, w wyniku której została powołana Polsko-Ukraińska Komisja Gospodarki Przestrzennej. W 2002 roku Komisja ta została włączona w skład Polsko-Ukraińskiej Rady Koordynacyjnej ds. Współpracy Międzyregionalnej, jako Komisja ds. Planowania Przestrzennego.

Na granicy polsko-czeskiej tematyka gospodarki przestrzennej znalazła się w zakresie działań Grupy Roboczej ds. Rozwoju Regionu Pogranicza i Programów Wspierających. W ramach Grupy Roboczej uzgodniono opracowanie wspólnego dokumentu planistycznego dla obszaru wzdłuż granicy polsko - czeskiej. Obie strony prowadziły prace nad takim dokumentem niezależnie, choć według wspólnie przyjętego harmonogramu.

Początek współpracy transgranicznej w zakresie gospodarki przestrzennej z Białorusią sięga roku 1992. Początkowo współpraca była bardzo żywa, w roku 1995 opracowano "Studium kierunkowe zagospodarowania przestrzennego wzdłuż granicy polsko-białoruskiej - Diagnoza stanu", po roku 1995 nastąpiła przerwa, kontakty z partnerami straciły na intensywności.

Współpracę w zakresie gospodarki przestrzennej z Litwą rozpoczęła umowa między Ministrem Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa RP a Ministrem Budownictwa i Urbanistyki RL o utworzeniu Polsko - Litewskiej Komisji Gospodarki Przestrzennej, podpisana została 16 maja 1994 roku. Pierwsze posiedzenie Komisji odbyło się w stycznia 1995 roku.

Współpraca transgraniczna polsko-rosyjska (Obwód Kaliningradzki) rozpoczęła się w listopadzie 1994 r. Jednym z jej głównych celów miało być wspólne opracowanie "Studium zagospodarowania przestrzennego obszaru wzdłuż granicy polsko - rosyjskiej". Strona polska dysponująca obszernym zasobem informacji i kompetentną kadrą planistyczną zgrupowaną w wojewódzkich Biurach Planowania Przestrzennego województw północnej Polski, wykazała inicjatywę i dużą aktywność w podjęciu prac nad "Studium...". Opracowany przez stronę polską program został zaakceptowany przez Rosjan 20 września 1995 r.

W ramach współpracy transgranicznej w zakresie planowania przestrzennego powstał Wspólny dokument rozwoju przestrzennego państw Grupy Wyszehradzkiej, Bułgarii i Rumunii "Common spatial development document of the V4+2 countries"